Dr. Öğr. Üyesi A. Vehbi ALPMAN
Nörolog

Türkiye’de Covid-19 Pandemisinin Monitörizasyonu Için Interaktif Ve Gerçek Zamanlı Bir Web Uygulaması: TURCOVID19

Yayınlanan Makale: 4

An Interactive Web-Based Dashboard for Covid-19 Pandemic in Real-Time Monitorization In Turkey: TURCOVID19

Sayın Editör,

31 Aralık 2019 tarihinde Çin’in Wuhan kentinde tanımlanamayan pnömoni vakalarının Dünya Sağlık Örgütü’ne bildirilmesinin ardından başlayan COVID-19 salgını tüm dünyada hızla yayıldı ve mevcut durum pandemi olarak ilan edildi. Türkiye’de ilk vaka 11 Mart’ta, ilk ölüm ise 17 Mart’ta açıklandı.

Sağlık hizmetlerinde birey düzeyinde hastaların monitörize edilmesi sürecin yönetimini mümkün kıldığı gibi halk sağlığı sorunlarında da epidemiyolojik verilerin monitörizasyonu toplum sağlığını yönetebilmek için önem arz etmektedir. Bu öneme istinaden pandeminin toplumda hızlı ilerleyişini gerçek zamanlı izlemek ve değerlendirmek için Google bulut bilişim hizmetleri kullanılarak Türkiye COVID-19 Pandemi İzlem Ekranı (TURCOVID19) adıyla interaktif bir platform oluşturulmuştur.

21 Mart’ta yayına giren TURCOVID19’da Türkiye’deki hasta, vefat, iyileşen, uygulanan test sayıları, vaka ölümlülük oranı (VÖO), yoğun bakım yatışı, entübe hasta kategorilerindeki veriler günlük ve kümülatif değerler olarak görselleştirilmektedir. Ayrıca Türkiye’nin duru- mu 15 ülke ile karşılaştırılmaktadır. Ek olarak tüm dünyadaki hasta ve vefat sayıları gerçek zamanlı olarak sunulmakta, Türkiye ve diğer ülkelerde ölüm artış hızının ikiye katlanma sü- resi gerçek zamanlı sunulmaktadır. Sunulan görsellerin açıklamaları da bilgi notu olarak yer almaktadır.

Veri kaynağı olarak TC Sağlık Bakanlığı’nın açıkladığı veriler1, DSÖ durum raporları2 ve Avrupa Hastalıkları Önleme ve Kontrol Merkezi (ECDC)’nin verileri3 kullanılmaktadır. DSÖ verileri PDF dosyası şeklinde sunmaktadır ve bu durum veri girişinin manuel yapılmasını gerektirmektedir. Verileri dijital altyapıya uyumlu şekilde sunduğu için ECDC veritabanı otomasyon için referans olarak kullanılmıştır.

Türkiye verileri akran denetiminden geçirilerek çalışma ekibi tarafından veritabanına manuel olarak girilmektedir. Diğer ülkelere ait veriler ise ECDC’den bir otomasyon sistemi ile elde edilerek izlem ekranlarına yansıtılmaktadır. Veriler günde bir kez güncellenmekte olup verilerin son güncellenme tarihi ilgili grafikler üzerinde sunulmaktadır.

TURCOVID19’daki grafiklerin öncelikli hedef kitlesi bilim insanları ve pandemi yönetimindeki karar vericilerdir. Bunun yanı sıra medya kuruluşları, düşünce kuruluşları ve tüm kamunun da istifade etmesi için grafikler ve bilgiler ücretsiz olarak sunulmaktadır. TURCOVID19’da sunulan bilgilerin yapılacak salgın modelleme çalışmalarına da katkı sun- ması umulmaktadır. Hedef kitle faydalanımını artırmak için kullanıcı dostu arayüz, sade bir dil ve tasarım tercih edilmiştir.

TURCOVID19 anasayfa üst kısmında Türkiye verileri günlük değişim miktarlarıyla birlikte özet olarak sunulmaktadır. Pandeminin yayılım hızının üstel şekilde artması sebebiyle grafiklerde genellikle logaritmik ölçek kullanılmış- tır. “Hastalar” grafiğinde hasta, vefat ve iyileşen sayıları sunulmaktadır. Yapılan müdahalelerin etkisiyle vaka ve vefat eğrilerinde sağa kırılma gözlenmektedir. Teorik olarak ideal durum eğrilerin tamamen düzleştiği durumdur, ve bu durum günlük vaka ve ölüm sayılarının sıfırlandığı anlamına gelmektedir. “Vefatlar” grafiğinde toplam vefat, günlük vefat ve VÖO değişkenlerinin zamana dağılımı sunulmaktadır. VÖO ise otomatik olarak hesaplanmakta ve sağ Y ekseni üzerinde çizgisel ölçekle sunulmaktadır. 16 ülke verilerinin karşılaştırıldığı grafikte ise ülkelerin vaka, vefat, 100 bin kişi başına vefat ve VÖO değerleri karşılaştırılmaktadır. Grafik sıralaması VÖO’ya göre yapılmıştır. Ölü sayısı 100 üzerinde olan tüm ülkelerin son durumu ise koroplet harita ile sunulmuştur. Harita 4 farklı değişkene göre (toplam vaka, toplam ölüm, yüzbin kişi başına ölüm ve VÖO) kullanıcılar tarafından değiştirilebilmektedir. Seçilen bazı ülkeler ve Türkiye’de 100. vaka ve 1. ölüm sonrası vaka ve ölüm sayısının artış seyri de iki ayrı grafikte sunulmakta ve ülkeleri karşılaştırmaya imkan sağlamaktadır. Ülkelerin ölüm sayısı artışının iki- ye katlanma süreleri de ayrı bir grafikte görselleştirilmiştir. Bu grafikte yukarıda yer alan ülkelerde ikiye katlanma süresi uzun ve dolayısıyla artış hızı düşük, aşağıda yer alan ülkelerde ise kısa ve dolayısıyla artış hızı yüksektir. İlk zamanlar açıklanan il düzeyindeki veriler de sisteme dahil edilmiş ve harita grafikle sunulmuştu ancak il düzeyi verilerin düzenli açıklanmaması sebebiyle ilgili grafik kaldırılmıştır. Veriler yayınlanmaya başlayınca tekrar ya- yına açılacaktır.

TURCOVID19, salgın seyrini monitörize etmekte, başta bilim insanları ve karar vericiler olmak üzere kamu- ya gün bazında gerçek zamanlı ve interaktif grafikler sun- maktadır. TURCOVID19 çalışma takımı dünyada önde gelen izlem ekranlarını da takip etmekte ve Türkiye için değer taşıyan görselleştirmeleri sistemine dahil etmekte- dir. İl düzeyinde verilerin açıklanması durumunda topla- nan veriler de csv formatında kamuyla da paylaşılacaktır. Sunulan grafikler CC BY-NC-ND 4.0 uluslararası lisansı ile lisanslanmış olup ticari amaç güdülmeksizin kamusal kullanıma açıktır.

Abdullah Uçar1, Şeyma Arslan2, Hatice Sena Manap3, Tuğba Gürkan4, Mihriban Çalışkan3, Asel Dayıoğlu5, Hande Nur Efe3, Mustafa Yılmaz6, Ayşe Zeynep İbrahimoğlu7, Efser Gültekin3, Rabia Durna8, Rümeysa Başar9, Fatma Betül Osmanoğlu10, Songül Ören11
1- İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü
2- İstanbul Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı
3- Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Tıp Fakültesi
4- Marmara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi
5- Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Eczacılık Fakültesi
6- İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi, Tıp Fakültesi
7- Bezm-i Âlem Vakıf Üniversitesi, Tıp Fakültesi
8- Cerrahpaşa Florance Nightingale Hemşirelik Fakültesi
9- Bezm-i Alem Üniversitesi, Eczacılık Fakültesi
10- Marmara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi
11- İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi
Geliş/Received :24.04.2020 Kabul/Accepted : 24.04.2020
DOI: 10.21673/anadoluklin.726347
Yazışma yazarı/Corresponding author
Abdullah Uçar
Cebeci Mah. Çanakkale Şehitleri Cad. No: 65 Sultangazi İstanbul
E-posta: abdullahucar@gmail.com
ORCID
Abdullah Uçar: 0000-0002-0220-3720
Şeyma Arslan: 0000-0002-8807-0630
Hatice Sena Manap: 0000-0002-7033-9654
Tuğba Gürkan: 0000-0001-8535-1747
Mihriban Çalışkan: 0000-0001-7095-5919
Asel Dayıoğlu: 0000-0003-1907-8652
Hande Nur Efe: 0000-0002-2357-8732
Mustafa Yılmaz: 0000-0002-5990-0674
A. Zeynep İbrahimoğlu: 0000-0003-3235-4658 Efser Gültekin: 0000-0002-6354-7690
Rabia Durna: 0000-0003-0325-4930 Rümeysa Başar: 0000-0002-4079-9588
F. Betül Osmanoğlu: 0000-0002-2568-9540 Songül Ören: 0000-0001-8737-1637

KAYNAKLAR

  1. T.C Sağlık Bakanlığı Korona Tablosu. https://covid19. saglik.gov.tr/. Accessed April 23, 2020.
  2. COVID-19 situation reports. https://www.who.int/ emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/situati- on-reports/. Accessed April 23, 2020.
  3. Download today’s data on the geographic distribution of COVID-19 cases worldwide. https://www.ecdc.eu- ropa.eu/en/publications-data/download-todays-data- geographic-distribution-covid-19-cases-worldwide. Ac- cessed April 23, 2020.
03 Nisan 2020

Web sitemiz yayına başlamıştır.